Биһиги Ойуунускайбыт

Биһиги Ойуунускайбыт: Саха сирин суруйааччылара П. А. Ойуунускай төрөөбүтэ 120 сылыгар /[Н. Харлампьева, Н. Лугинов, А. Кривошапкин уо.д.а.]. — Дьокуускай: Сайдам, 2013. — 126, [2] с.; 20 см. В вып. дан. загл.: Наш Ойунский. — На якут., рус. яз.
bo

Үс саха үөрүүлээх күнүгэр…

IMG_2501Сэтинньи 11 күнэ – Саха Республикатыгар биир ураты бэлиэ күн. Сыл ахсын айар интеллигенция уонна общественность бу күҥҥэ саха норуотун духуобунай лидерэ, Саха сирин государственноһын төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ Былатыан Ойуунускай сырдык аатыгар сүгүрүйэн, кини олоҕун ахтан-санаан ааһар үгэстээх. Оттон Ойуунускай төрөөбүтэ 120 сыла туолар күнүгэр ол кэриэстэбил өссө киэҥ далааһыннанан, Россия түөрт гыммыттан биирин ылар иэннээх Саха сирин бары муннуктарын хаппыта саарбаҕа суох.
Былатыан Ойуунускай үбүлүөйдээх күнүн сүрүн тэрээһинэ Дьокуускай куоракка кини мэҥэ мөссүөнэ турар болуоссатыгар, кини аатын сүгэр саха академическай театрыгар ыытыллыбатаҕына, ама, ханна ыытыллыай? Салайааччы, суруйааччы уонна чинчийээччи албан аатыгар, суон сураҕар сүгүрүйэ кинини быһаччы утумнааччылар, үлэтин салҕааччылар – Саха Республикатын салалтата, Ил Түмэн депутаттара, Саха сирин Суруйааччыларын союһун чилиэннэрэ, Гуманитарнай чинчийии уонна Хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар проблемаларын институтун научнай үлэһиттэрэ түмсүбүттэр. Кинилэри сэргэ Ойуунускай биир дойдулаахтара – Таатта улууһун делегацията уонна Дьокуускай куораттааҕы «Таатта» түмсүү активистара, айар уонна научнай интеллигенция, общественность киэҥ араҥата мустан, мэҥэ мөссүөн анныгар тыыннаах сибэккилэри уурдулар, ахтан-санаан ыллылар.
Саха саарынын улахан олоҕун, уустук дьылҕатын, кини норуотугар анаммыт айымньылаах үлэтин, сөҕүрүйбэт охсуһуутун туһунан дакылааты Былатыан Ойуунускай төрүттээбит институтун дириэктэрэ, историческай наука кандидата Анатолий Алексеев иһитиннэрдэ. Таатта улууһа быйылгы үбүлүөйдээх сылы дьоһуннук бэлиэтээтэ – Ытык Күөлгэ Былатыан Ойуунускай аатынан народнай театр аттыгар кини мэҥэ мөссүөнэ үөрүүлээхтик аһыллыбыта. Чөркөөххө саха саарынын айар илбиһин кэрэһитэ буолбут айымньыларыгар анаммыт өйдөбүнньүктэр турдулар.
Бу күн биир дьоһун түгэнинэн сыллата туттарыллар П.А.Ойуунускай аатынан государственнай бириэмийэ саҥа лауреаттарын ааттааһын буолла. Бу Саха Республикатын биир сүдү наҕараадатын быйылгы үбүлүөйдээх сылга Россия Суруйааччыларын союһун хос бэрэссэдээтэлэ, П.А.Ойуунускай аатынан литературнай музей дириэктэрэ, СР Президенин сүбэһитэ, народнай суруйааччы Николай Лугинов уонна СР искусствотын үтүөлээх деятелэ, худуоһунньук Андрей Чикачев ылбыттара кэрэхсэбиллээх.
Үөрүүлээх мунньах үгэс быһыытынан, Былатыан Ойуунускай айымньыларынан дьүһүйүүнэн түмүктэннэ. Ону сэргэ, Ойуунускай аатын сүгэр литературнай музей уонна саха академическай театра, Национальнай архыып уонна Национальнай библиотека кэрэхсэбиллээх быыстапкалары туруордулар.

Гаврил АНДРОСОВ.

Виктор ЭВЕРСТОВ хаартыскаҕа түһэриитэ.

Иркутскай түрмэтиттэн мүччү туттарыы

Платон Ойуунускай автобиографиятыгар суруйарынан, кини маҥнай хаайыыга 1918 сыл күһүнүгэр, балаҕан ыйыгар Дьокуускайга уонна Киренскэйгэ олоро сылдьыбыт. Кинилэри, 300-кэ киһини, кэлин, «аны Саха сиригэр төннөр быраапкыт быһыллар», диэн уураахтаан, Иркутскай хаайыытыгар илдьибиттэр.

1918 сыл кыһына. Иркутскай хаайыыта. Саха сиригэр сэбиэскэй былааһы олохтуу сатаабыт дьон дьылҕата туох-хайдах буолара өссө да биллибэт. Ол кэмҥэ Платон Ойуунускайы, Максим Аммосовы кытта бииргэ учительскай семинарияҕа үөрэммит Семен Николаевич Митрофанов хорсун быһыыны оҥорбут – Иркутскай хаайыытыттан күрүүллэригэр көмөлөспүт. Митрофанов доҕотторун босхолоору Өлүөхүмэҕэ Абаҕа нэһилиэгэр тиийбит. Онно, оччолорго Иркутскай түрмэтигэр сытар, Абаҕаҕа төрөөбүт, үөрэммит Гаврил Иванович Оегостуров табаарыһа Семен Решетников нэһилиэк суруксутунан үлэлии олороро. Киниттэн, бэрт кистэлэҥинэн, тоҕус ыраас пааспар былаанкатын ылар уонна Иркутскайга түрмэҕэ сытар доҕотторугар – Ойуунускайга, Аммосовка, Редниковка, Захаренкоҕа, Оегостуровка, бэрт нэһиилэ, дьонунан ыытан тиксэрэр.
Ойуунускайдаах Аммосов ол пааспардары туһанан, хаайыыттан сатабыллаахтык күрүүллэр. Итиэннэ, Саха сиригэр буолбакка, өссө кутталлаах, Колчак былааһын саамай кииниттэн чугас баар Томскай куоракка тиийэллэр. Уонна Колчак адмирал былааһын утары кистэлэҥ үлэни ыыталлар. Ол сылдьан Ойуунускай 1919 сыл ыам ыйыгар үрүҥнэргэ түбэһэн, 15 хонукка эмиэ хаайыыга сытар. Онно кинини өлөрүөхтээхтэрин, кэлин бэйэтэ суруйарынан («Якутский архив» сурунаал, 2003 с., №2, 33 стр.), Дьокуускайга олорбут политическай сыылынай Виленскэй күтүөтэ быыһаабыт. Саха норуотун чулуу уола, политическай деятелэ Платон Ойуунускай Саха сиригэр эрэ буолбакка, бүтүн Россияҕа сэбиэскэй былаас олохтонорун, сайдарын туһугар охсуспут, үлэлээбит эбит. Кини 25-26 сааһыгар элбэх да күчүмэҕэйи, ыарахаттары көрсүбүтүн билэн сөҕөбүт эрэ.
Ити курдук, булгуруйбат хорсун санаатынан уонна Семен Митрофанов курдук үтүө дьон көмөтүнэн, өстөөхтөр илиилэриттэн, өлөр өлүүттэн мүччү харбатан, Платон Ойуунускай өрүү көҥүлгэ тахса турара. Кини айар талаана арылыннар арыллан, биһиэхэ – тапталлаах сахатын норуотугар, элбэх литературнай айымньыларын хаалларбыта, үгүс үтүөнү оҥорбута.

Иван АЛЕКСЕЕВ,
РФ Суруналыыстарын союһун чилиэнэ, кыраайы үөрэтээччи.

«Ойуунускай уонна Саха театра»

Маннык кэпсэтии соторутааҕыта Саха театрыгар режиссер Андрей Борисов айар дьону кытта көрсүһүүтүгэр таҕыста. Санаа атастаһыыта, биллэн турар, Былатыан Ойуунускай айымньыларын тула барда. Сыл-хонук аастаҕын ахсын, Ойуунускай айымньыларын ис хоһооно улам дириҥээн, кэрэхсэбилэ улам кэҥээн иһэр. Кини ханнык баҕарар айымньыта хайа да кэмҥэ эргэрбэт, өлбөт үйэлээх, итиэннэ үксэ театрга туруоруллуон сөптөөх. Кырдьык, Ойуунускай айымньыта саха норуотугар ордук театр нөҥүө этэрэ-кэпсиирэ, өйдөтөрө-толкуйдатара элбэх.

Саха театрыгар Ойуунускай айымньыларын туруоруу 1930-с сыллартан уустугуран барбыта. Бастаан 1921 сыллаахха «Ыраахтааҕы ыйааҕа» айымньыта туруоруллубут. Онтон 1934 сыллаахха Саха театра Платон Алексеевич Ойуунускай аатын сүкпүтэ. 1938 сыллаахха репрессияланыар диэри, Ойуунускай айымньылара хас театральнай дьыл аайы туруоруллаллар эбит. Ол курдук, «Олох долгуна», «Бассабыык Баһылай», «Кыһыл Ойуун», «Дьулуруйар Ньургун Боотур», «Оҕоҕо баҕарбыт», «Туйаарыма Куо» айымньылара туруоруллубуттар. 1958 сыллаахха диэри, оруобуна сүүрбэ сыл устата, Ойуунускай айымньылара театр репертуарыттан сотуллубуттара.
— Платон Ойуунускай айымньылара айар куттаах, талааннаах дьоҥҥо саҥа аартыктары аһар уратылаахтар, — диэтэ көрсүһүүгэ режиссер Андрей Борисов. Кини Саха театрыгар бастаан туруорбут «Үс саха төрүөҕэр» испэктээкилэ программа оҥорор кэриэтэ, сүдү былааннары туруорбут эбит. Ити 1983 сыллаахха Былатыан Ойуунускай бириэмэ билиэнигэр түбэспит, кэм хааччаҕар хаайтарбыт, бэйэтин эрэ кэмин киһитин курдук көрдөрүллүбүтэ. Былатыан уобараһа поэт уонна революционер диэн тиэмэ нөҥүө сырдатыллыбыта. Онтон 2003 сыллаахха турбут «Кэриэһим — кэннибэр хааларым» диэн испэктээкилгэ Ойуунускай аан дойду культуратын таһымыгар тахсыбыт талааннаах уонна олоҥхотунан халлаан курдук үрдүк, киэҥ, байҕал курдук дириҥ философияҕа кэлбит киһи быһыытынан анааран көрдөрүллүбүтэ.
— Ойуунускай сүдү талааннаах, инникини өтө көрөр киһи быһыытынан, айымньыларынан культура сайдар моделын оҥорон кэбиспит, — диэн тоһоҕолоон бэлиэтээтэ Андрей Саввич. Ойуунускай илбистээх-хомуһуннаах тыла, айымньыларын дьайыытын күүһэ нация өйүн күүһүн көрдөөн булан, салайан биэрэр эбит.
П.А.Ойуунускай төрөө­бүтэ 120 сылын бэлиэтиир үбүлүөйдээх дьылга Андрей Борисов бөлүһүөк суруйааччыны «Кээрэкээн Ойуун» айымньытынан, итэҕэл нөҥүө көрдөрөр баҕалаах. Маны сэргэ, Саха театрын эдэр режиссердара Сергей Потапов улуу бөлүһүөк «Иирбит Ньукуус», Лена Иванова-Гримм «Оҕоҕо баҕарбыт» айымньыларынан испэктээкиллэри туруоруохтара. Инникитин, Ойуунускай оҕо туһунан кэпсээннэрэ көрөөччү дьүүлүгэр туруохтара. Биир үөрүүлээх сонунунан, Платон Ойуунускай аатын сүгэр Литературнай музейга эһиил, Култуура сылыгар, театрга аналлаах хос аһылларын иһитиннэрии буолла.

Надежда Осипова.

Дойду оҕото Дорогуунап Ньукулай уонна Өймөкөөн атыыһыта Кривошапкин

«Кэскилгэ хардыы» конференцияҕа биһиги оскуолабытыттан Күннэй Сергеева Өймөкөөннөөҕү өбүгэтин туһунан «Баайын норуотугар анаабыт атыыһыт» диэн дакылаатынан кыттыбыта. Кини конференция оскуолатааҕы түһүмэҕэр эбэтэ, саха тылын учуутала Александра Алексеевна Сергеева көмөтүнэн, Николай Осипович Кривошапкин атыыһыт дьылҕатыгар уонна Ойуунускай биир айымньытыгар элбэх сөп түбэсиһэр өрүттэри булбутун иһитиннэрбитэ.

Онон Күннэй Сергеева дакылаатын сэргэ, суруналыыс Сергей Егоров атыыһыт туһунан кинигэтин уонна Ойуунускай «Дойду оҕото Дорогуунап Ньукулай» диэн айымньытын тэҥнээн көрдүм. Атыыһыт дьылҕатыгар уонна айымньыга сөп түбэһэр түгэннэр, туох да саарбаҕа суох, бааллар эбит. Ойуунускай айымньытын «Дойду оҕото Дорогуунап суруксут» диэн норуот ырыатыгар олоҕуран суруйбут. Автор Тааттанан суолланар, билиҥҥи Таатта сорҕотун хабар Байаҕантай улууһугар киирсэр Өймөкөөн улууһун аатырбыт атыыһытын билэр буолан, урукку кини олоҕун сорох түгэннэрин туһаммыт буолуон сөп.
Ол курдук, Киллэм сириттэн, Тулагы Томторуттан сылдьар Дойду оҕото Дорогуунап Ньукулай Алдан, Бүлүү түгэхтэринэн эргийэ сылдьан арыгынан, хаартынан мончууктаан, Хамчаакка хара саһылын, Охуотскай уоттаах саһылын, Муома күөх кырсатын, Дьааҥы кииһин хомуйан байар. Ол эрээри арыгылаан, хаартылаан баайын-дуолун барыыр. Николай Осипович Кривошапкин эдэригэр эмиэ ити куһаҕан дьаллыктарга ыллара сылдьыбыта үһү. Кини бастакы үбүн тууһу эргитэн, афера курдук оҥорон булуммут уонна ол харчытыгар түүлээҕи өлгөмнүк тутан атыыһыт быһыытынан аатырар.
Иккистээн өрө охсон байаары Дорогуунап атыыһыттар табаардарын тириэрдэ Лаамыга (Охотскайга) айанныыр. Өлүөнэни уҥуордаан баран Дьаҥхаады кинээһин ойоҕо Үчүгэй Өрүүнэҕэ өрүүр. Салгыы Суоланы туораан, Тааттаны сыыйан, Алдан өрүскэ тиийэр. Итинтэн ыла суола-ииһэ суох сиринэн сэрэх хоту айаннаан, үлүйэн өлө сыһан, сэтинньигэ сыккырыыр тыына эрэ хаалан, Ньоондоор кулуба олоҕун булар. Манна Өймөкөөн атыыһыта Кривошапкин 87 сааһыгар диэри биир да сыл өрөөбөккө, 60 сыл тохтоло суох айаннаабыт суола суруллар. Аны Дорогуунап айана Ньукулай оҕонньорго төннөр бириэмэтигэр сөп түбэһэр. Ол курдук, атыыһыт Дьокуускайтан Сэмэнэп саҕана, балаҕан ыйын ортотуттан, турунара үһү. Өрүһү туораат, Дьаҥхаадыга Бүөтүр Игнатьев-Боччук диэн киһиэхэ хайаан да тохтоон, өрөөн ааһар эбит. Дойдутугар Өймөкөөҥҥө Мэхээлэйэп саҕана, ол аата сэтинньи бүтүүтэ тиийэр. Бэл диэтэр, кини ыалы булан өрөөбүт дьахтара Үчүгэй Өрүүнэ аата Кривошапкин кэргэнэ Үтүө Даарыйа аатыгар майгынныыр.
Ньоондоор кулуба кэргэнин уонна Дорогуунап сыһыаннара дьиҥнээх олоҕу кытта маарыҥнаһар. Дьиэлээх оҕонньор күн ыраахтааҕыны көрсө баран, уһун кэмҥэ суох буолан биэрэр. Ону туһанан ыалдьыт кулуба кэргэнэ Лагларыйа Даайыстыын сэттэ ый устата бииргэ олорор, таптаһар. Дьахтар орто саастаах, оҕонньоруттан быдан эдэр, үтүө майгылаах, кэрэ сэбэрэлээх. 13 саастааҕар эргэ тахсыбытын, сүүрбэ сыл олорон оҕоломмотохторун туһунан Дорогуунапка кэпсиир.
Оттон Николай Осипович Кривошапкин кырдьык Өймөкөөнү, Муоманы, Дьааҥыны, Лаамыны хааччыйан олорбут абыраллаах аҕа баһылыктара этэ. 1912 сыллаах туора урдус сахалар съезтэригэр кыттыбыт. Съезд кинини ытыгылаан ыраахтааҕыны көрсө барар депутацияҕа киллэрбиттэрин, 90-ча саастаах кырдьаҕас кыайан сылдьыа суох буолан, аккаастаабыт. Ол эрээри, талыллыбыт атын депутаттар туһаларыгар улахан үбү сиэртибэлээбит. Кривошапкин 66 сааһыгар, Өймөкөөн сэниэ олохтооҕо Сэмэн Слепцов-Мөкүнүк Сэмэн 16 саастаах олус кыраһыабай кыыһын, Үтүө Даарыйаны кэргэн ылбыт. Бу кыыһы өссө кыра эрдэҕинэ, таҥара дьиэтигэр таба көрбүт уонна эрдэ илии охсуспут. Кэлэ-бара кыыска өрүү кэһиилэнэрэ үһү. Атыыһыт оҕонньор Даарыйатынаан үйэ чиэппэрэ бииргэ иллээхтик олорбуттар эрээри оҕоломмотохтор.
Кривошапкин атыыһыт түөрт ый айаннаан кэлээт, кыратык сынньана түһээт, салгыы Дааҥыга тахсар үгэстээҕэ үһү. Ньоондоор кулуба төннөн кэлэн кэргэнэ көрсүүлэммит сураҕын истэн уордайар. Ону өйдөөх дьахтар минньигэс тылынан тута уоскутар. Кулуба уордьан, чыын-хаан ылбыт улахан сонунун үөрэ-көтө кэпсиир. Наҕараадатын анньаары бүтүннүү мэтээлинэн туолбут мааны сонун кэтэр уонна ол сонунун бар дьонугар биллэрэр айаҥҥа турунар. Оттон Саха сирин биллиилээх мецената Кривошапкин күн ыраахтааҕыттан икки уордьаннаах, түөрт мэтээллээх эбитэ үһү.
Дорогуунап эргиллиэх буолан, дойдутугар төннөн иһэн, саас халааннаабыт Суола үрэҕэр түһэн өлөр. Лагларыйа Даарыйа тапталлааҕар биэрэн ыыппыт ата ындыылаах төннөн кэлбитин көрөн, алдьархай буолбутун таайан айманар. Ол кэмҥэ оҕо үөскээбитин билэн үөрэн, хомолтото уҕарыйар…
Ньукулай Осипович атыыһыт кэргэнэ Үтүө Даарыйа үйэ чиэппэрэ курдук оҕоломмокко гынан баран, 40-ча сааһыгар оҕоломмута үһү. Төрөөрү Өймөкөөн Томторугар киирэн иһэн, Сэргэй сиһэ диэн туруу хайаны туораат, аара сиргэ оҕоломмут. Ол сир билигин «Даарыйа оҕоломмут» диэн ааттанар эбит. Суруналыыс Сергей Егоров кинигэтигэр суруйарынан, оҕо аҕата – дойду киһитэ. Оҕо аҕатынан атыыһыкка элбэхтэ сылдьыбыт, олорбут суруйааччы Николай Неустроев аҕата Денис биитэр, Барыыһап диэн эдэр киһи буолуохтарын сөп…
Өскөтүн Ойуунускай «Дойду оҕото Дорогуунап Ньукулай» айымньытыгар Кривошапкин атыыһыты уобарастаабыта кырдьык буоллаҕына, оҕо аҕата Байаҕантай (билиҥҥи Таатта) киһитэ Денис Неустроев буолара саарбахтанар. Кини оннугар Суоланы туораары суорума суолламмытыттан сэрэйдэххэ, Барыыһап диэн эдэр киһи буолуон сөп курдук. Баҕар, чахчы Суолаҕа түһэн өлбүт Барыыһап диэн атыыһыт баар эбитэ буолаарай?
Ааҕааччы быһыытынан санааларбын Ойуунускай айымньыларын чинчийээччилэр туох дииллэрэ эбитэ буолла?

Нарыйаана САННИКОВА,
6-с кылаас үөрэнээччитэ.

Мэҥэ-Хаҥалас,
Бүтэйдээх.

«Саха сирэ» хаһыаттан.

«Үс саха үөрүүлээх күнүгэр мин аатым ааттаныа»

Анатолий Алексеев – историческай наука доктора, РНА СС Саха сиринээҕи научнай киинин Гуманитарнай чинчийиигэ уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар проблемаларыгар институтун дириэктэрэ:
– Платон Алексеевич Ойуунускай туһунан чинчийэр үлэ, реабилитацияламмытын кэннэ, 1950-с сыллартан саҕаламмыта. Бу кэм устатыгар наука эйгэтигэр балачча үлэ барда. Учуонай, суруйааччы, салайааччы быһыытынан төһө да үөрэтилиннэр, күн бүгүҥҥэ диэри саҥаттан саҥа докумуоннар көстө тураллар.
Кини – Республикабыт төрүттэниитигэр сүҥкэн кылааты киллэрбит киһи. Доҕотторо Максим Аммосовы, Исидор Бараховы, Степан Аржакову, Степан Васильевы кытта государственность төрүттэниитигэр үгүс үтүөлээхтэр. Бу көлүөнэ салайааччылар — хайдыспакка, биир өйүнэн-санаанан салайтаран үлэлээбиттэрэ.
1930-с сылларга Ойуунускай политикаттан, салайар үлэттэн тэйэн, науканан, литературанан дьарыктанан барбыта. Кини политикаттан тохтооһуна доруобуйатынан этэ. Бу кэмҥэ суруйааччы быһыытынан ситэн-хотон, арыллан улахан айымньыларын суруйбута. Ол иһигэр, «Дьулуруйар Ньургун Боотуру». 1935 сыллаахха тыл үөрэҕэр кандидатскай үлэни көмүскээн кэлэн Тыл, культура институтун тэрийбитэ.

Сэмэн Тумат – суруйааччы, П.А.Ойуунускай аатынан государственнай бириэмийэ лауреата:
– Биһиги, суруйааччылар, төһө кыалларынан, Платон Алексеевич Ойуунускай туһунан документальнай төрүккэ олоҕурбут чахчылары норуокка тиэрдэ, биллэрэ сатыахтаахпыт. Мин өссө 1973 сыллаахтан, Ойуунускай аатынан Литературнай музейга үлэлиэхпиттэн ыла, киниэхэ сыһыаннаах тугу булбуппун мунньуна сылдьыбытым. Кини туһунан кэлиҥҥи суруйуулары көтүппэккэ кэриэтэ ааҕабын. Уонна докумуоҥҥа олоҕуран сырдатыы татым дуу, диэн санааҕа кэллим. Быйыл Ойуунускай төрөөбүтэ 120 сылынан сибээстээн, ити мунньубут матырыйаалларбын сөргүтэн, кинигэ киэбигэр киллэрэн, ыстатыйаларынан арааран рукопись оҥорбутум.
Саха сирин Суруйааччыларын союһун бэрэссэдээтэлэ Наталья Харлампьева «Ойуунускай туһунан кинигэтэ суруйуохха» диэн санааны сахпыта. Ол түмүгэр, суруйааччылар «Биһиги Ойуунускайбыт» диэн ааттаах, саҥалыы көрүүлэрдээх кинигэни таһаардыбыт. Бу биһиги Ойуунускайга ытыктабылбыт бэлиэтэ буолар.
«Таатта» хаһыат редакциятын этиитин ылынан, историческай докумуоннардаах, дьон сэргээтин диэн анал бэлиэтээһиннэрдээх кинигэни оҥорбутум сотору бэчээттэнэн тахсыаҕа. Бу дьоҕус үлэм Платон Ойуунускай туһунан документальнай төрүккэ олоҕурбут өйү-санааны чиҥэтистэр ханнык диэн баҕа санаалаахпын.

Иван Андросов – Ил Түмэн депутата, «Саха» национальнай көрдөрөр-иһитиннэрэр компания президенэ:
– Билиҥҥи Саха Республикатын, Таатта улууһун салайааччылара, депутаттара саха саарына Платон Алексеевич Ойуунускай сырдык аатыгар сүгүрүйэбит. Ойуунускай, Аммосов, Барахов биһиги республикабыт төрүттэниитигэр бары кыахтарын-дьоҕурдарын биэрэн, олохторун да харыстаммакка үлэлээбиттэрэ, норуоттарын туһугар толук уурбуттара. Кинилэр тоҕоостоох кэми мүччү туппакка сөпкө дьаһанан Саха автономнай сэбиэскэй социалистическай республикатын – государственноһы олохтообуттара.
Биһиги, таатталар, Платон Ойуунускай курдук биир дойдулаахпытынан киэн туттабыт. Ол эрээри, маннык улуу дьонноохпут, улахан эппиэтинэһи сүктэрэр. Ону өйдөөн, улуус салалтата быйыл Ытык Күөлгэ Ойуунускай мэҥэ таас мөссүөнүн туруорбута хайҕаллаах суол. Өссө ааспыт үйэ саҥатыгар Таатта улууһун киэҥ киэлититтэн саха норуотун сайдыытын түстээбит суруйааччылар, салайааччылар, ойууннар, уустар тахсыбыттара. Ол кэм дуораана, тыына күн бүгүн да уоста илик – Таатта талааннаах дьонунан тутайбат.
Ойуунускай курдук саха саарыннарын үлэлэрин, айымньыларын, өйдөрүн-санааларын эдэр ыччат умнуо суохтаах. Ойуунускай – саха норуотун Аал Луук Маһа, Ньургун Боотура, Кыһыл Ойууна буолар.

Татьяна МАРКОВА уонна Гаврил АНДРОСОВ.
«Саха сирэ» хаһыаттан.

Улуулар дойдуларыгар, ытык Тааттаҕа…

130Санаабар, Таатта икки улуу дьоно – Былатыан Ойуунускай уонна Суорун Омоллоон дьылҕалара ордук чугас курдуктар. Арай уратылара диэн, Платон Алексеевич, репрессияҕа түбэһэн, эдэр сааһыгар өлбүтэ. Оттон Дмитрий Кононович төһө да хаайыы сорун-муҥун көрүстэр, сааһын моҥоон баран, күн сириттэн барбыта буолуон сөп. Далее →

Слепцова Е.В. — Куорсуннаах. Түҥкэтэх ырай

ktt
128 с., на як. яз., обл., формат 84х108 1/32, ISBN 978-5-7696-4188-6
Куорсуннаах саҥа айымньытыгар уларыта тутуу сылларынааҕы кыра куорат улахан кыһалҕалара ааҕааччыга тиийимтиэ гына ойууланар. новелла геройа куорат араас түөлбэлэригэр көһө сылдьан дьон-сэргэ өйө-санаата. олохсуйбут үгэстэр хайдах уларыйбыттарын сатабыллаахтык арыйар. Куорат ааптар үһүйээннэрин, судургу дьон олохторун хомоҕой тылынан хоһуйар. манна киирбит кэрчиктэртэн тиһиллэн Дьокуускай куорат саҥа алыптаах, таабырыннаах сирэйэ арыллар.